ENTRE A SAÚDE E A OBSESIÓN

Durante os últimos anos aumentou a preocupación por levar unha vida saudable. Cada vez máis persoas intentan comer mellor, facer moito exercicio e coidar o corpo. Este interese pola saúde é algo moi positivo e necesario, xa que ter unha boa alimentación axuda a manter unha boa calidade de vida, pero cando a preocupación pola alimentación vólvese unha obsesión, pode aparecer un problema chamado  ortorexia.

A ortorexia é unha obsesión patolóxica por comer alimentos considerados saudables. As persoas que teñen este problema pasan moito tempo pensando na calidade dos alimentos e evitando consumir comida que non consideran saudables. Este termo foi proposto por Steven Bratman en 1997.  Este doutor comezouse a interesar por esta obsesión despois de observar que algunhas persoas que intentaban levar unha dieta moi saudable acababan tendo unha relación pouco equilibrada coa comida. Bratman decatouse de que estes individuos dedicaban moito tempo da súa vida pensando nos alimentos que consumían, planificando as comidas con moita precisión e evitando calquera produto que consideraran pouco saludable. Ademais, moitas destas persoas experimentaban sentimentos de culpa ou ansiedade cando non seguían as súas propias regras alimentarias. 

Por que aparece a ortorexia?

A ortorexia pode aparecer por diferentes motivos. Na sociedade actual hai moita presión por levar un estilo de vida saudable e por ter un corpo perfecto. Ademais, nas redes sociais e en internet hai moita información sobre dietas e alimentación, pero non sempre é correcta. Isto pode facer que algunhas persoas se obsesionen coa idea de comer perfecto e comecen a deixar de comer cada vez máis alimentos da súa dieta.                                                                                                                                         

Tamén pode influír a personalidade da persoa. Algunhas persoas son moi perfeccionistas ou moi estritas consigo mesmas, e isto pode facer que intenten controlar demasiado a súa alimentación.

A quen pode afectar a ortorexia?

A ortorexia pode afectar a calquera persoa, pero é máis frecuente en mulleres e adolescentes. Tamén aparece con máis frecuencia en persoas que practican deportes como o atletismo ou a danza, xa que adoitan preocuparase moito pola alimentación e pola imaxe corporal.

Relación con outros trastornos de conduta alimentaria (TCA)                                                        A ortorexia pode estar relacionada con outros trastornos da conduta alimentaria, como por exemplo a anorexia ou a bulimia. Nestes tres casos existe unha preocupación por querer ser perfectos e unha visión alterada de si mesmos.

A diferenza está en que na anorexia e na bulimia a obsesión está máis relacionada coa cantidade de comida, mentres que na ortorexia a preocupación baséase na calidade dos alimentos.

Tamén está relacionado cos trastornos obsesivo-compulsivos, xa que as persoas con ortorexia adoitan ter regras moi estritas sobre a alimentación e pensamentos constantes sobre a comida e a saúde. 

Que consecuencias pode ter para a saúde?

A pesar de que o obxectivo destas persoas é comer de maneira saudable, a ortorexia pode provocar graves problemas de saúde. 

Ao eliminar determinados alimentos sen substituílos por outros que acheguen os mesmos nutrientes, poden aparecer carencias nutricionais. Estas carencias poden provocar anemia, falta de vitaminas, falta de enerxía ou outros problemas de saúde. Ademais, unha dieta demasiado restritiva tamén pode causar unha perda de peso excesiva.

A nivel social e psicolóxico tamén pode ter consecuencias importantes. Moitas persoas poden chegar a evitar reunións con amigos e familiares polo feito de que non confían nos alimentos que se van servir. Isto pode provocar illamento social,  tristeza, ou tamén poden chegar a criticar ou menosprezar a quen non come do mesmo xeito.

Como se pode previr a ortorexia?

Para previr a ortorexia é importante manter unha relación equilibrada coa comida. Comer saudable non significa eliminar todos os alimentos que non se consideran perfectos, senón levar unha dieta variada e equilibrada.

Tamén é importante informarse a través de profesionais da saúde, como nutricionistas ou médicos, e non crer en toda a información que aparece en internet ou nas redes sociais.

MÚSCULOS SEN LÍMITES

Na actualidade, cada vez é máis habitual ver nas redes sociais e nos medios corpos moi musculados que se presentan como ideais de beleza e éxito. Isto pode facer que moitas persoas, sobre todo xente nova, non se sintan satisfeitas co seu propio corpo. Nalgúns casos, esta preocupación pode chegar a converterse nun problema serio de saúde: a vigorexia.

Ademais, non é algo pouco común, xa que se estima que arredor do 10 % das persoas que practican exercicio poden padecela. A maioría dos afectados son homes (aproximadamente un 80 %) e adoita aparecer sobre todo entre os 18 e os 25 anos. Tamén é frecuente en persoas que practican culturismo ou acoden regularmente ao ximnasio.

Que é a vigorexia?

A vigorexia, tamén coñecida como dismorfia muscular ou complexo de Adonis, é un trastorno da imaxe corporal. A persoa percíbese máis débil ou con menos músculo do que realmente ten, o que lle xera unha insatisfacción constante. 

Como consecuencia, intenta compensalo con exercicio excesivo, dietas moi estritas e, ás veces, consumo de esteroides.

Causas

A vigorexia non ten unha única causa, senón que aparece pola combinación de varios factores:

• Psicolóxicos: Baixa autoestima, unha persoa que no se sente ben consigo mesma busca a musculatura como compensación; inseguridade; perfeccionismo adoitan poñerse obxectivos físicos moi difíciles de conseguir e nunca están contentos cos resultados que logran; experiencias persoais, críticas sobre o corpo ou bullying.

• Sociais e Culturais: Presión dos medios, fan que moitas persoas comparen o seu corpo con modelos irreais e se sintan inferiores e as redes sociais que mostran corpos “perfectos”. Asociación entre músculo, éxito e atractivo.

• Biolóxicos: o exercicio libera endorfinas que poden crear dependencia.

Síntomas

Os principais síntomas son:

• Exercicio físico excesivo e obsesivo, co obxectivo de aumentar a masa muscular.

• Obsesión polo físico e polos músculos.

• Verse débil a pesar de estar musculado.

• Mirarse frecuentemente ao espello ou compararse cos demais.
  

• Dietas moi estritas e con gran control dos alimentos e nutrientes.

• Uso de esteroides anabolizantes ou suplementos.

• Ansiedade ou irritabilidade se non se pode adestrar.

• Abandono da vida social.

Consecuencias

A vigorexia pode ter efectos graves tanto a nivel físico como psicolóxico:

Físicos:

• Lesións musculares e articulares por sobreentrenamento.

• Problemas cardíacos e hormonais.

• Danos no fígado polo uso de esteroides.

• Fatiga constante.

• O consumo de esteroides ou outras substancias para aumentar o músculo pode provocar efectos secundarios que afectan á vida sexual, como perda de desexo, problemas de erección ou cambios no desexo sexual.

Psicolóxicos:

• Ansiedade e depresión.

• Illamento social.

• Insatisfacción permanente co propio corpo.

• Posible aparición doutros trastornos (alimentarios ou obsesivos).

Diagnóstico e tratamento

O diagnóstico realízase por profesionais da psicoloxía ou psiquiatría mediante entrevistas e cuestionarios específicos.

O tratamento adoita ser multidisciplinar:

• Psicoterapia: Terapia cognitivo-conductual (TCC) para cambiar pensamentos negativos.

• Educación sobre hábitos saudables de exercicio.

• Asesoramento nutricional.

• Control médico, sobre todo se hai consumo de substancias. Os medicamentos como antidepresivos ou ansiolíticos poden ser necesarios para tratar síntomas como a depresión ou a ansiedad.

• Terapia de grupo: onde persoas con problemas parecidos se xuntan para falar das súas experiencias. Isto axuda a sentirse comprendido, compartir o que lles pasa e recibir apoio doutras persoas que están pasando por algo similar.

Tamén é importante facer seguimento, xa que existe risco de recaídas.

Prevención

Para evitar a vigorexia é importante:

• Ter unha visión realista e saudable do corpo.

• Evitar comparacións constantes con outras persoas ou redes sociais.

• Practicar exercicio de forma equilibrada, non obsesiva.

• Fomentar a autoestima e a aceptación persoal.

• Detectar sinais de obsesión a tempo e pedir axuda se é necesario.