ENTRE A SAÚDE E A OBSESIÓN

Durante os últimos anos aumentou a preocupación por levar unha vida saudable. Cada vez máis persoas intentan comer mellor, facer moito exercicio e coidar o corpo. Este interese pola saúde é algo moi positivo e necesario, xa que ter unha boa alimentación axuda a manter unha boa calidade de vida, pero cando a preocupación pola alimentación vólvese unha obsesión, pode aparecer un problema chamado  ortorexia.

A ortorexia é unha obsesión patolóxica por comer alimentos considerados saudables. As persoas que teñen este problema pasan moito tempo pensando na calidade dos alimentos e evitando consumir comida que non consideran saudables. Este termo foi proposto por Steven Bratman en 1997.  Este doutor comezouse a interesar por esta obsesión despois de observar que algunhas persoas que intentaban levar unha dieta moi saudable acababan tendo unha relación pouco equilibrada coa comida. Bratman decatouse de que estes individuos dedicaban moito tempo da súa vida pensando nos alimentos que consumían, planificando as comidas con moita precisión e evitando calquera produto que consideraran pouco saludable. Ademais, moitas destas persoas experimentaban sentimentos de culpa ou ansiedade cando non seguían as súas propias regras alimentarias. 

Por que aparece a ortorexia?

A ortorexia pode aparecer por diferentes motivos. Na sociedade actual hai moita presión por levar un estilo de vida saudable e por ter un corpo perfecto. Ademais, nas redes sociais e en internet hai moita información sobre dietas e alimentación, pero non sempre é correcta. Isto pode facer que algunhas persoas se obsesionen coa idea de comer perfecto e comecen a deixar de comer cada vez máis alimentos da súa dieta.                                                                                                                                         

Tamén pode influír a personalidade da persoa. Algunhas persoas son moi perfeccionistas ou moi estritas consigo mesmas, e isto pode facer que intenten controlar demasiado a súa alimentación.

A quen pode afectar a ortorexia?

A ortorexia pode afectar a calquera persoa, pero é máis frecuente en mulleres e adolescentes. Tamén aparece con máis frecuencia en persoas que practican deportes como o atletismo ou a danza, xa que adoitan preocuparase moito pola alimentación e pola imaxe corporal.

Relación con outros trastornos de conduta alimentaria (TCA)                                                        A ortorexia pode estar relacionada con outros trastornos da conduta alimentaria, como por exemplo a anorexia ou a bulimia. Nestes tres casos existe unha preocupación por querer ser perfectos e unha visión alterada de si mesmos.

A diferenza está en que na anorexia e na bulimia a obsesión está máis relacionada coa cantidade de comida, mentres que na ortorexia a preocupación baséase na calidade dos alimentos.

Tamén está relacionado cos trastornos obsesivo-compulsivos, xa que as persoas con ortorexia adoitan ter regras moi estritas sobre a alimentación e pensamentos constantes sobre a comida e a saúde. 

Que consecuencias pode ter para a saúde?

A pesar de que o obxectivo destas persoas é comer de maneira saudable, a ortorexia pode provocar graves problemas de saúde. 

Ao eliminar determinados alimentos sen substituílos por outros que acheguen os mesmos nutrientes, poden aparecer carencias nutricionais. Estas carencias poden provocar anemia, falta de vitaminas, falta de enerxía ou outros problemas de saúde. Ademais, unha dieta demasiado restritiva tamén pode causar unha perda de peso excesiva.

A nivel social e psicolóxico tamén pode ter consecuencias importantes. Moitas persoas poden chegar a evitar reunións con amigos e familiares polo feito de que non confían nos alimentos que se van servir. Isto pode provocar illamento social,  tristeza, ou tamén poden chegar a criticar ou menosprezar a quen non come do mesmo xeito.

Como se pode previr a ortorexia?

Para previr a ortorexia é importante manter unha relación equilibrada coa comida. Comer saudable non significa eliminar todos os alimentos que non se consideran perfectos, senón levar unha dieta variada e equilibrada.

Tamén é importante informarse a través de profesionais da saúde, como nutricionistas ou médicos, e non crer en toda a información que aparece en internet ou nas redes sociais.

A TRAMPA DO TRIGO

 

A celiaquía é unha enfermidade dixestiva crónica que afecta ao intestino delgado e está relacionada co consumo de gluten. Aínda que moitas persoas pensan que só consiste en "non poder comer pan", en realidade é unha patoloxía máis complexa que implica ao sistema inmunitario e pode afectar a todo organismo.

Que é a celiaquía?

A celiaquía é unha enfermidade autoinmune na que o sistema inmunitario ataca ao propio organismo ao detectar o glute como unha sustancia perigosa. O glute é unha proteína presente en cereais como o trigo, a cebada e o centeo.

Cando unha persoa celíaca consume glute, o seu sistema inmunitario ataca as vilosidades intestinais, que son pequenas estruturas do intestino delgado encargadas de absorber os nutrientes.

Como afecta ao sistema dixestivo?

O intestino delgado ten millóns de vilosidades que aumentan a superficie de absorción.

• As vilosidades inflámanse 
  

• Dánanse ou desaparecen
  

• Redúcese a absorción de nutrientes

Isto pode causar varios problemas como a desnutrición, a anemia ou perda de peso.

Síntomas principais

Os síntomas principais poden variar dependendo da persoa. Algúns dos máis comúns son: 

• Dor abdominal 
  

• Diarrea ou estrinximento

• Inchazo abdominal

• Cansazo e debilidade

• Perda de peso

• Anemia (por falta de ferro)

Nos nenos tamén pode causar atraso no crecemento e problemas de desenvolvemento.

E tamén poden aparecer síntomas que non están relacionados co aparato dixestivo.

Como se pode diagnosticar?

O diagnóstico da celiaquía non sempre é fácil, xa que os síntomas poden confundirse con outras enfermidades dixestivas. 

Os principais métodos son:

 

• Análise de sangue (para detectar anticorpos)

• Biopsia intestinal (confirmar dano nas vilosidades)

É importante que a persoa consuma glute antes das probas porque se non, os resultados poden ser incorrectos xa que os danos non serán visibles.

Tratamento 

Actualmente non existe unha cura para a celiaquía, o máis correcto para tratalo sería ter unha dieta sen glute para toda a vida.

Isto implica non poder consumir alimentos como pan, pasta, bolería ou cervexa, e ter que comer produtos marcados como sen glute. 

Algúns alimentos permitidos son o arroz, o millo, as patacas, a carne, o peixe, os ovos, as froitas e as verduras.

Se a dieta se segue correctamente o intestino recuperase pouco a pouco, mellorando a absorción de nutrientes.

MÁIS ALÁ DA FATIGA, A ANEMIA FERROPÉNICA

A anemia ferropénica é a segunda enfermidade nutricional máis importante, con extensión mundial; afecta a varios grupos de risco, principalmente mulleres novas e nenos, e pode provocar importantes disfuncións nos órganos e sistemas do corpo. Aínda que a súa orixe é multifactorial e están implicados factores xenéticos e hábitos de vida, a alimentación xoga un papel importante na súa prevención. Por iso resulta de grande interese coñecer os mecanismos reguladores e os compoñentes dietéticos que condicionan a absorción de ferro, así como identificar os compoñentes alimentarios que favorecen ou impiden a biodispoñibilidade deste micronutriente, co fin de deseñar estratexias de prevención dirixidas a optimizar as reservas de ferro do organismo. Este traballo describe de forma concisa os principais factores dietéticos que poden interactuar coa absorción de ferro presente nos alimentos.

-Síntomas comúns da anemia 

Os síntomas da anemia poden variar en función da súa gravidade e da rapidez coa que se desenvolva. Entre os máis frecuentes atópanse:

1- Fatiga e debilidade xeralizada

2- Palidez na pel e nas mucosas

3- Dores de cabeza e mareos 

4- Palpitacións e taquicardia 

5- Faltas de aire durante actividades físicas

En casos máis severos, poden presentarse síntomas como desmaios, uñas fráxiles e sensación de frío nas extremidades.

Principais causas da anemia

As causas da anemia poden clasificarse polo seu mecanismo de produción:

• Polo aumento dos requirimentos: durante o primeiro ano de vida, a adolescencia ou o embarazo. Ademais os requirimentos tamén aumentan cando hai un aumento das perdas (menstruación).
• Por aporte insuficiente: Cando o aporte a través da dieta é insuficiente ou as reservas son insuficientes no nacemento por prematuridade.

Por todo isto, os principais grupos en risco de anemia ferropénica son as mulleres novas (idade fértil), os nenos, e, aínda que en menor medida, as persoas de idade avanzada. Tamén deberían terse en conta como grupo de risco ós individuos que consomen dietas veganas, con ausencia total de produtos de orixe animal, o cal pode ser un factor de risco de deficiencia de ferro.

 

Consecuencias da anemia ferropénica para a saúde

A deficiencia de ferro adoita desembocar en anemia ferropénica, e esta refléxase na disfunción de diversos órganos e sistemas corporais. Esta carencia pode afectar ao desenvolvemento cognitivo e psicomotor en nenos e adolescentes e ao estado do sistema inmunitario. Tamén aumenta o risco de sufrir procesos infecciosos e ao rendemento da actividade física e a capacidade de traballo, debido á alteración de fontes enerxéticas polo músculo.

Os pacientes con deficiencia de ferro presentan alteracións nas funcións gastrointestinais e nos patróns de produción hormonal e o metabolismo.

A anemia durante o embarazo aumenta o risco de morte perinatal na nai e no neonato, ademais de incrementar o risco de mortalidade infantil. Incluso se chegou a relacionar que a nai teña anemia ferropénica con un maior risco de depresión postparto.

Tratamento

Unha vez diagnosticada a anemia ferropénica, o tratamento consiste xeralmente na prescrición de suplementos de ferro por vía oral. A forma mais concorrente son os comprimidos de sulfato ferroso, por ser o composto que produce menos efectos adversos (dor abdominal, ardor de estómago, náuseas, diarrea e estrinximento).

Factores dietéticos

A dieta é un dos principais factores que poden influír no estado de ferro nun individuo san, xa que tanto o contido de ferro dos alimentos coma a súa natureza condicionan a absorción intestinal.

O ferro non hemo atópase en carnes, peixes e aves, pero fundamentalmente en ovos, verduras e froitas.

Algúns dos compoñentes dos alimentos poden potenciar ou inhibir a absorción do ferro. Os potenciadores máis eficaces e coñecidos son o ácido ascórbico e os alimentos de orixe animal como carnes, peixes e aves.

Ademais, o calcio, aínda que é coñecido que pode reducir a absorción do ferro, os numerosos estudios realizados ata o momento obtiveron resultados dispares, o que leva a pensar que as interaccións calcio-ferro son complexas.

Expectativas

Con tratamento, o desenlace clínico probablemente sexa bo, pero iso dependerá da causa

Conclusións

Tendo en conta o exposto neste traballo, o principal obxectivo na loita contra a anemia ferropénica débese centrar na prevención primaria, evitando a deficiencia de ferro e con elo que se produza a anemia. Para isto, é importante coñecer e identificar os alimentos e compoñentes de alimentos que permitan deseñar dietas con ferro de alta dispoñibilidade.